De vraag is niet meer óf dit onderwerp je raakt, maar hoe je ervoor staat. De stand van zaken, zonder paniek en zonder geruststelling die er niet is.
Het handhavingsmoratorium op de Wet DBA is per 1 januari 2025 beëindigd. Sindsdien controleert de Belastingdienst weer actief en kan zij naheffingen loonbelasting en premies opleggen aan opdrachtgevers. In 2025 gold een volledige ‘zachte landing’: wel controle, geen boetes. Naheffingen gaan in principe niet verder terug dan 1 januari 2025; dat ingroeimodel loopt tot 2030.
Sinds 1 januari 2026 zijn vergrijpboetes, de zware variant bij opzet of grove schuld, weer mogelijk. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd. Volgens het huidige beleid vervalt die laatste coulance per 1 januari 2027: dan kunnen ook verzuimboetes worden opgelegd en hoeft een controle niet meer met een bedrijfsbezoek te beginnen. Een verlenging is tot nu toe niet aangekondigd; het handhavingsplan voor 2027 verschijnt naar verwachting in december. Belangrijk om te beseffen: het financiële risico van naheffingen ligt primair bij de opdrachtgever, niet bij de zzp’er. Precies daarom zijn het de arbodiensten en werkgevers die voorzichtiger worden, en merk jij dat in de contracten die je krijgt aangeboden.
De beoogde opvolger van de DBA, de Wet Vbar (verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden), werd in juli 2025 ingediend. Het coalitieakkoord van 30 januari 2026 kondigde aan de wet te splitsen, en in maart 2026 haalde het kabinet het verduidelijkingsdeel daadwerkelijk van tafel.
Wat overbleef is het rechtsvermoeden, en dat is inmiddels wet: wie werkt voor een uurtarief van ten hoogste circa € 36 tot € 38 (het definitieve bedrag volgt bij ministeriële regeling), wordt vermoed werknemer te zijn. Het gaat in op 31 december 2026. Voor zzp-bedrijfsartsen speelt dat vermoeden in de praktijk niet: hun tarieven liggen er ruim boven. Het is ook geen ondergrens voor zelfstandigheid; boven dat bedrag geldt gewoon de bestaande beoordeling.
Sinds 1 oktober 2026 ligt het kabinetsconcept van de Zelfstandigenwet in internetconsultatie; reageren kan tot en met 29 oktober. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Het concept werkt met twee toetsen. De zelfstandigentoets vraagt onder meer KvK-inschrijving, eigen facturering, minstens drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en het vorige jaar, en een minimumbedrag per jaar aan voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid, ziekte en pensioen; de hoogte daarvan staat nog open. De werkrelatietoets kijkt of jij bepaalt hóe je werkt, en grotendeels wanneer en waar, en of je voor eigen rekening en risico werkt. Wie aan beide voldoet, zit in een ‘veilige haven’: dan is er in elk geval geen gezag.
Eén passage verdient de aandacht van iedere zzp-bedrijfsarts. Volgens de toelichting voldoet een vergoeding die uitsluitend op gewerkte uren is gebaseerd ‘in ieder geval niet’ aan werken voor eigen rekening en risico. Wie per uur of dagdeel factureert, komt met het huidige concept dus waarschijnlijk niet in die veilige haven en valt terug op de bestaande beoordeling. Dat is geen automatisch dienstverband, maar wel minder zekerheid dan de wet belooft. Het is een concept: juist dit soort punten kan in de consultatie nog veranderen.
Tot er nieuwe wetgeving ligt, gebeurt de beoordeling op basis van bestaande wet en rechtspraak, met de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest als kern: inbedding in de organisatie, aanwijzingsbevoegdheid, vrije vervanging, ondernemersrisico, en meer. Sinds het Uber-arrest van de Hoge Raad (februari 2025) is duidelijk dat die punten geen vaste rangorde hebben en dat ook ondernemerskenmerken buiten de opdracht meewegen. Het ministerie van SZW vatte dit in juli 2026 samen in een toetsingskader. Goedgekeurde modelovereenkomsten blijven bruikbaar tot en met 31 december 2029, mits er feitelijk volgens die overeenkomst wordt gewerkt.
Uitspraken en herbeoordelingen in de zorg, onder meer bij een waarnemend huisarts en een logopedist, laten zien dat zelfstandig werken in de zorg mogelijk blijft, maar telkens per geval wordt beoordeeld. Specifiek over bedrijfsartsen is geen recente uitspraak bekend. Daarnaast ligt de Wet Baz, de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen, bij de Tweede Kamer; invoering wordt niet vóór 2030 verwacht.
De eerlijke samenvatting: de onzekerheid wordt kleiner, maar is er nog niet uit, en per 1 januari 2027 wordt de handhaving strenger. Drie dingen zijn verstandig, wat je ook kiest.